Eylül, amatör kulüpler ve okul takımları için hazırlık ayıdır. Kadrolar toparlanır, antrenman programları asılır, forma siparişleri verilir. Ekipman listesinin en altında kalan bir kalem vardır ki sezonun tamamına yayılan etkisi çoğu zaman hafife alınır: krampon.
Doksan dakika boyunca oyuncu ile zemin arasındaki tek temas noktası tabandır. Yanlış taban yalnızca kayma ve tutuş kaybı anlamına gelmez; diz ve ayak bileği üzerindeki yükü sezon boyunca sessizce artırır. Buna rağmen sahalarda en sık karşılaşılan tablo, oyuncunun hangi zeminde oynadığına bakmaksızın sezonu tek çiftle geçirmesidir.
Bir Çift Krampon Her Sahaya Yetmiyor
Türkiye’de amatör futbolun haftalık ritmi kendine özgüdür. Hafta içi antrenman ya da dostluk maçı çoğunlukla kapalı veya açık halı sahada oynanır, hafta sonu resmi maç doğal veya suni çime taşınır. Bu iki yüzeyin oyuncudan istediği şey birbirinden tamamen farklıdır.
Halı sahada uzun dişli bir taban yüzeye gömülemez. Diş, sentetik hasırın üstünde kalır ve ayak zemine kilitlenir. Oyuncu döndüğünde ayak dönmez, dönme hareketi dize taşınır. Amatör futbolda menisküs ve bağ zorlanmalarının bir bölümünün doğrudan bununla ilişkili olduğu, saha kenarındaki her sağlık görevlisinin tekrarladığı bir tespittir.
Kutudaki Harfler Ne Söylüyor
Her krampon kutusunda iki ya da üç harflik bir kod bulunur ve bu kod, modelin hangi zemin için üretildiğini söyler. FG işareti sert doğal çim içindir; orta boy dişler toprağa girer, dönüş desteği verir ve çıkışta ayağı bırakır. AG işareti suni çim içindir; dişler kısaltılmış, sayıca artırılmış ve uçları yumuşatılmıştır, böylece sert alt tabakadan gelen darbe tabana yayılır.
SG kodu ıslak ve çamurlu çim için üretilen, sökülüp değiştirilebilen metal dişli tabanı gösterir ve profesyonel kullanıma yöneliktir. MG kodu ise iki zemin arasında gidip gelen oyuncular düşünülerek geliştirilmiştir. Halı saha içinse krampon değil TF etiketli, çivisiz bir model gerekir; bu modellerde uzun diş yerine yüzeye dağılmış çok sayıda küçük kauçuk çıkıntı bulunur.
Piyasadaki modellerin önemli bölümü FG ya da FG/MG etiketiyle satılır, dolayısıyla suni çim ve halı saha için üretilmiş seçenekleri bulmak biraz daha dikkat ister. Taban tipine göre ayrılmış bir krampon listesi üzerinden ilerlemek, seçimi markadan değil zeminden başlatmayı kolaylaştırır.
Suni Çimde Yanlış Tabanın Bedeli
Suni çim, doğal çime benzese de altında sert bir dolgu katmanı taşır. FG tabanlı bir krampon bu yüzeyde dişlerini tam gömemez, yükü birkaç dişin ucuna bindirir. Sonuç iki yönlüdür: oyuncu tutuş kaybeder, taban plakası ise beklenenden çok daha hızlı yorulur.
Aynı durum tersinden de geçerlidir. AG tabanlı bir modelle yumuşak doğal çimde oynayan bir oyuncu, kısa dişlerin toprağa yeterince girememesi nedeniyle özellikle yağmurlu havalarda dengesini korumakta zorlanır. İki zeminde de düzenli oynayan biri için tek çiftle idare etmek, uzun vadede iki çift almaktan daha pahalıya gelir.
Geçen Sezonun Kramponu Bu Sezon Yeter mi
Sezon öncesi kontrol, kramponu ters çevirip tabana bakmakla başlar. Dişlerin uçları körelmişse, taban plakasında ayak izini takip eden bir esneme çizgisi belirmişse ya da taban ile üst malzeme arasında en ufak bir açılma varsa o krampon bir sezon daha taşımaz. Bu belirtiler ortaya çıktığında performans kaybı geri döndürülemez hale gelmiştir.
Yazı boyunca kullanılmamış kramponlarda ayrıca kuruma çatlakları görülebilir. Özellikle deri modeller uzun süre kutuda beklediğinde sertleşir; sezona başlamadan önce birkaç antrenmanla yumuşatmak, ilk maçta su toplamasını önler.
Genç Oyuncularda Numara Meselesi
Çocuk ve genç oyuncularda en yaygın alışkanlık, ayak büyüsün diye bir numara büyük almaktır. Oysa geniş bir kramponun içinde kayan ayak hem top kontrolünü öğrenmeyi zorlaştırır hem de topuk sürtünmesiyle yara açar. Parmak ucunda yarım numaradan fazla boşluk bırakmamak, sezon boyunca çok daha az sorun çıkarır.
Deneme yapılırken maçta giyilecek futbol çorabı mutlaka ayakta olmalıdır. İnce çorapla alınan bir krampon, kalın futbol çorabıyla ilk antrenmanda dar gelir. Sezon başında bu kontrole ayrılacak yarım saat, ilerleyen haftalarda sahada kalınan süreyi doğrudan etkiler.
